Święcicki Stanisław Jacek h. Jastrzębiec (ok. 1615 — 1696), biskup sufragan żmudzki, biskup chełmski, biskup nominat chełmiński.
Ur. w Święcicach w ziemi warszawskiej (diec. poznańska), był synem Jakuba, dziedzica m.in. Rybna w ziemi gostynińskiej (woj. rawskie), i Katarzyny z Wąsowskich. Wg Teodora Żychlińskiego bratem stryjecznym Ś-ego był młodszy o ok. 25 lat Mikołaj Stanisław Święcicki (zob.), lecz wg Kaspra Niesieckiego był on jego bratankiem, a wg poznańskich akt kapitulnych raczej stryjecznym bratankiem.
Prawdopodobnie już w młodości był Ś. przeznaczony do stanu duchownego; wstąpił do zakonu kanoników regularnych laterańskich w Czerwińsku, gdzie złożył śluby wieczyste. Studiował teologię i filozofię w Krakowie, zapewne w studium zakonnym, a następnie przyjął święcenia kapłańskie. Po powrocie do Czerwińska został przed r. 1642 lektorem filozofii, a między marcem 1642 a grudniem 1643 — przeorem; był też prepozytem kanoników regularnych laterańskich przy kościele św. Jerzego w Warszawie. Z okresu pełnienia funkcji w Czerwińsku pochodzą drukowane kazania Ś-ego: Pan Wyszogrodzki, podczas usługi pogrzebowej […] Macieja z Siecina Siecińskiego… (Kr. 1642), dedykowane spowiednikowi króla Władysława IV, Stanisławowi Pstrokońskiemu, Niebieski wieku łaskawego kalendarz… (W. 1644), dla królewicza Karola Ferdynanda, i Cudowny w stajni bethleemskiej Śpiewaczek… (W. 1645), poświęcony Jeremiemu Wiśniowieckiemu. Przed kwietniem 1649 został Ś. protonotariuszem apostolskim, a także prebendariuszem kaplicy św. Katarzyny we Lwowie. Dn. 9 VI t.r. opat komendatoryjny czerwiński, arcybp lwowski Mikołaj Krosnowski upoważnił go do zawiezienia do Rzymu relacji o stanie archidiec. lwowskiej.
Nowo mianowany bp żmudzki Piotr Parczewski, przeciwny wysuniętej przez swojego poprzednika, bp. Jerzego Tyszkiewicza, kandydaturze prowincjała dominikanów lit. Petroniusza Kamińskiego na sufragana diec. żmudzkiej, zwrócił się 20 VII 1650 do kard. protektora Polski V. Orsiniego z prośbą o koadiutorię żmudzką dla Ś-ego; mianował go też oficjałem wornieńskim. Stolica Apostolska nie zgodziła się na koadiutorię, ale papież Innocenty X prekonizował Ś-ego 20 III 1651 nadając mu tytuł bp. Spigi (Azja Mniejsza) oraz sufraganię żmudzką. Wkrótce po nominacji Ś. przyjął w katedrze w Worniach święcenia biskupie z rąk Parczewskiego. Pozostając sufraganem żmudzkim, działał jednak poza tą diecezją. Z nominacji bp. kujawskiego Kazimierza Floriana Czartoryskiego został 26 VIII 1655 oficjałem gdańskim i 1 IX t.r. objął ten urząd. Przebywał w Gdańsku wiosną 1656, podczas «potopu» szwedzkiego. Na polecenie króla Jana Kazimierza i nuncjusza P. Vidoniego zapobiegł w marcu t.r. wywozowi do Królewca skarbca kapit. warmińskiej, zdeponowanego w Gdańsku w obawie przed rabunkiem szwedzkim. Mimo starań przebywającego w Królewcu bp. warmińskiego Wacława Leszczyńskiego, sprzeciwił się wydaniu jakichkolwiek sum. Dn. 16 XI t.r. został obrany przez kapit. kujawską archidiakonem włocławskim; instalowany 8 I 1657 przez plenipotenta, scholastyka katedralnego Filipa Dunina, osobiście złożył przysięgę 25 X t.r. na obradach kapituły. Wkrótce potem Czartoryski wysunął jego kandydaturę na dziekana, jednak z powodu toczącego się w Rzymie sporu o tę prałaturę, Ś. przedstawił kapitule dopiero w sierpniu 1659 (przez prokuratora) swoją nominację i papieską prowizję z 15 III 1657 na ten urząd, a osobiście stawił się na kapitule w styczniu 1660. W r. 1659 zrezygnował z urzędu oficjała gdańskiego.
Dzięki postawie w okresie «potopu» Ś. zyskał zaufanie królewskie i pod koniec września 1661 został wysłany przez parę królewską z kustoszem poznańskim Kazimierzem Szczuką do Kielc z misją pozyskania przebywających tam przywódców konfederacji wojska kor., Związku Święconego, dla planów wyprawy litewskiej króla; konfederaci odrzucili jednak królewskie propozycje. Ś. z inicjatywy bp. Czartoryskiego ponownie przyjechał w październiku t.r. do Kielc. Gdy podczas rozmów zarzucił konfederatom obraźliwe wypowiedzi wobec króla, zalecono mu, by nie przyjeżdżał więcej z «tak płonnemi» poselstwami. Jednocześnie udało się Ś-emu i Szczuce poczynić pierwsze kroki w celu przekupienia władz Związku. Na życzenie Czartoryskiego Ś. wrócił 9 II 1663 na stanowisko oficjała gdańskiego; sprawował je do kwietnia 1666. Wspomagał też Czartoryskiego w czynnościach pontyfikalnych, w tym także w konsekracjach biskupich. T.r. wszedł do kapit. poznańskiej jako archidiakon warszawski; przez prokuratora instalował się 12 XI, a osobiście dopiero w r. 1673. Został też wkrótce oficjałem i wikariuszem generalnym części diec. poznańskiej, znajdującej się na terenie Mazowsza. Posiadał również inne beneficja, m.in. był proboszczem w Brześciu Lit. i Prużanach.
Podczas rokoszu Jerzego Lubomirskiego Jan Kazimierz wysłał Ś-ego pod koniec maja 1666 do hetmana i rokoszan z listami od króla i senatu, które miały pozorować chęć podjęcia rozmów. Skonfederowane wojsko nieprzychylnie przyjęło Ś-ego 25 V t.r. pod Wartą i odrzuciło ofertę dworu. Na początku czerwca przybył Ś. do szlachty woj. krakowskiego z listami królewskimi nakazującymi rozjechanie się do domów i ostrzegającymi przed łączeniem się z rokoszanami. Dzięki prymasowi Mikołajowi Prażmowskiemu Ś. otrzymał 8 I 1669 scholasterię w kapit. gnieźnieńskiej. Próba objęcia jej 31 I t.r. przez pełnomocnika nie powiodła się, gdyż kapituła zarzuciła mu niedostarczenie dyspensy Stolicy Apostolskiej od ślubów zakonnych. Dopiero po dopełnieniu tych formalności Ś. został 2 V pełnoprawnym członkiem kapit. gnieźnieńskiej. W czasie bezkrólewia po abdykacji Jana Kazimierza oraz podczas panowania Michała Korybuta Wiśniowieckiego zbliżył się w swoich poglądach do prowadzącego proaustriacką politykę bp. chełmińskiego, podkanclerzego kor. Andrzeja Olszowskiego; w tym okresie mniej angażował się politycznie, koncentrując się na działalności kościelnej. T.r. wizytował parafie archidiakonatu warszawskiego, zwracając uwagę na wielkie zniszczenia po «potopie». Z Czartoryskim współkonsekrował w r. 1670 na biskupa słynnego partyzanta z okresu «potopu», byłego woj. inowrocławskiego Krzysztofa Żegockiego. Deputowany t.r. do Tryb. Kor., zapewne z kapit. poznańskiej, został Ś. obrany wiceprezydentem Trybunału. Odprawiał mszę w kolegiacie św. Jana w Warszawie na rozpoczęcie sejmów: nadzwycz. 1670 r. i zwycz. 1672 r. Z inicjatywy bp. krakowskiego Andrzeja Trzebickiego miał na początku stycznia 1673 wziąć z nim udział w rokowaniach między konfederatami gołąbskimi a malkontentami. Ostatecznie jednak konfederaci zdecydowali się wysłać z Trzebickim woj. witebskiego Józefa Andrzeja Chrapowickiego.
Podczas elekcji 1674 r. oddał Ś. głos z ziemią wyszogrodzką na Jana Sobieskiego. W l. 1674 i 1675 reprezentował kapit. gnieźnieńską w Tryb. Kor. i pełnił funkcję prezydenta koła duchownego. Na początku r. 1676 król Jan III desygnował go na bp. chełmskiego. Kulisy tej nominacji pozostają niejasne; nieznany autor w liście do kard. Orsiniego przedstawił ją jako wymuszoną na królu przez Ś-ego, a o nim samym wyraził się niepochlebnie. Sugerował też, że opóźnienie papieskiej nominacji nie byłoby Sobieskiemu niemiłe. Ś. w charakterze bp. nominata chełmskiego wystąpił na sejmie koronacyjnym t.r. Początkowo opowiadał się za pokojem z Turcją, jednak pod wpływem innych biskupów poparł prymasa Olszowskiego, który zalecał wprawdzie prowadzenie układów pokojowych, ale nie wykluczał konieczności podjęcia walki. Był też Ś. zwolennikiem propozycji prymasa, by zwrócić się o pomoc do papieża, cesarza i książąt Rzeszy, a przy ewentualnym zawieraniu pokoju przyjąć pośrednictwo cesarskie. Po oficjalnym rozdaniu wakansów przez króla w marcu t.r. nuncjusz F. Martelli przeprowadził proces informacyjny; nominacja Ś-ego została zatwierdzona 8 II 1677 przez papieża Innocentego XI. Ze względu na niewielkie dochody biskupstwa chełmskiego Ś. uzyskał zezwolenie Stolicy Apostolskiej na utrzymanie dotychczasowych beneficjów. Na sejmie t.r. został wyznaczony do komisji dla rozsądzenia spraw spornych między star. krzepickim i konwentem jasnogórskim, a pod koniec kwietnia t.r. wziął udział w posejmowej radzie senatu w Warszawie. Poparł wtedy stanowisko króla, aby zezwolić na przemarsz wojsk szwedzkich z Inflant przez Żmudź do Prus Książęcych. Po śmierci 29 VIII prymasa Olszowskiego udał się na początku września jako komisarz królewski do kapit. gnieźnieńskiej w sprawie nominacji Stefana Wydżgi na arcybp. gnieźnieńskiego. Dn. 6 III 1678 odbył ingres do katedry w Krasnymstawie, co uczcił kanonik zamojski Sebastian Leszczyński panegirykiem „Pax nova…” (1678 b.m.w.). T.r. rozpoczął wizytację diecezji oraz otrzymał opactwo komendatoryjne benedyktynów w Lubiniu. Podczas sejmu 1678/9 r. został 23 XII 1678 wysłany z senatu z Chrapowickim do izby poselskiej z apelem o zakończenie sporów i połączenie się z senatem. W wotum senatorskim (wg R. Kołodzieja spisanym lecz niewygłoszonym) wypowiedział się za kontynuowaniem polityki króla, zarówno zagranicznej, jak i wewnętrznej. Krytykował funkcjonowanie sejmików i sejmów oraz przeciąganie obrad. Był przeciwny pokojowi za wszelką cenę, zwracał jednak uwagę na uciążliwość wojny i opowiadał się przeciw obciążeniom dóbr duchownych. Szeroko omówił stosunki z Kozakami, wskazując na błędy polskiej polityki. Przypomniał dawne propozycje Olszowskiego, aby zlikwidować na Ukrainie latyfundia magnackie, a ziemie rozdzielić między szlachtę, zwłaszcza mazowiecką, by w ten sposób postawić tamę zagrożeniu turecko-tatarskiemu. Z aprobatą wypowiadał się o planach, pochodzących jeszcze z czasów Wazów, powołania dla obrony granic oddziałów złożonych z żołnierzy dostarczonych przez miasta i wsie. Na sejmie tym został wyznaczony na deputata do tryb. skarbowego. Wotując 23 I 1681 na sejmie, podzielał stanowisko większości biskupów oraz domagał się zadośćuczynienia zniewagom uczynionym Rzpltej przez elektora brandenburskiego Fryderyka Wilhelma (m.in. w sprawie porwania Christiana Ludwika Kalksteina i małżeństwa syna elektorskiego Ludwika Leopolda z Ludwiką Karoliną Radziwiłłówną).
Dn. 29 I 1680 uczestniczył Ś. w pogrzebie bp. Trzebickiego w Krakowie, a 26 I 1681 w obecności króla i królowej Marii Kazimiery w kolegiacie św. Jana w Warszawie wystąpił jako współkonsekrator bp. warmińskiego Michała Radziejowskiego. Dn. 28 IX t.r. udzielił w katedrze na Wawelu sakry biskupiej nowemu metropolicie lwowskiemu Konstantemu Lipskiemu. W związku z konfliktem, który wybuchł t.r. w opactwie czerwińskim, gdy część zakonników odmówiła przyjęcia narzuconego im opata komendatoryjnego, Ś. został obrany na krótko administratorem opactwa. Decyzją prymasa Wydżgi zarządzał także od 13 X 1681 opactwem kanoników regularnych laterańskich w Trzemesznie, w miejsce swojego krewnego M. S. Święcickiego, którego karierę promował (23 IV 1680 jako komisarz arcybiskupi dokonał jego obłóczyn).
W wygłoszonej podczas sejmu 16 II 1683 Mowie senatorskiej, albo raczej Votum JW. JMci Księdza Stanisława Hyacintha na Święcicach Święcickiego... (W. 1683), Ś. wobec zbliżającej się wojny z Turcją radził zwiększyć armię, uzbroić zamki i zająć stanowisko odporne. W sprawach polityki wewnętrznej okazał się jednym z najbardziej reformatorsko nastawionych senatorów; był zdeklarowanym przeciwnikiem liberum veto i ostrzegał, że obcy monarchowie mogą je wykorzystywać wbrew interesowi Rzpltej. Zwrócił uwagę na ucisk poddanych przez szlachtę i łamanie prawa przez panów, narzekał na niesprawiedliwy rozkład podatków. Usprawiedliwiał się, że chociaż jako bp chełmski zajmuje jedno z ostatnich miejsc wśród senatorów duchownych, to wobec podeszłego wieku czuje obowiązek radykalnego zwrócenia uwagi na zło panujące w kraju (być może wypowiedź ta była także upomnieniem się u króla o awans). T.r. ponownie był prezydentem Tryb. Kor. Uczestniczył w sejmie 1685 r. i został wyznaczony z senatu do tryb. skarbowego. W r. 1686 zrzekł się scholasterii gnieźnieńskiej. Po ślubie L. K. Radziwiłłówny z księciem neuburskim Karolem Filipem w sierpniu 1688, wbrew jej wcześniejszym zaręczynom z królewiczem Jakubem Sobieskim, Ś. w odpowiedzi na deliberatoria królewskie przed sejmem t.r. wezwał króla do powetowania tej krzywdy. Jako archidiakon warszawski wziął udział w dn. 26—28 X 1689 w synodzie diec. poznańskiej w katedrze w Poznaniu. Na sejm 1690 r. przybył spóźniony; mimo że skończyły się już wota biskupów i trwały wota wojewodów, przemawiał 3 II t.r. Zgodnie z życzeniem króla i wskazaniami Stolicy Apostolskiej poparł plany wojny z Turcją. Stwierdzając, że należy liczyć przede wszystkim na własne możliwości finansowe, a nie na pomoc sojuszników, proponował reformy podatkowe tak, by podatków nie unikali najbogatsi i by nie obciążały one tylko najuboższych; poparł także pomysł ustanowienia podatków od trunków. W trosce o usprawnienie obrad sugerował, by marszałek senatu nie przedkładał w senacie żadnej sprawy, która nie byłaby wcześniej przedyskutowana w izbie poselskiej. Ś. został wyznaczony z senatu do tryb. skarbowego; wszedł też w skład komisji dla rozpatrzenia sporów granicznych między woj. mazowieckim a Prusami Książęcymi. Na radzie senatu w Warszawie, 3 IV 1691, zarzucił hetmanowi w. kor. Stanisławowi Janowi Jabłonowskiemu malwersacje finansowe (było to prawdopodobnie elementem walki króla z opozycją i zmierzało do zdyskredytowania hetmana w przeddzień wyprawy mołdawskiej, której był on przeciwny). Obrażony hetman opuścił obrady i wrócił dopiero uproszony przez wielu senatorów. Jednak w styczniu 1692 na radzie senatu w Jaworowie Ś. ponowił oskarżenie, dodając do niego bezprawne wybieranie przez hetmana na potrzeby wojska podatków z dóbr biskupich w ziemi chełmskiej. Jednocześnie w drukowanym liście z 10 I t.r. (Copia listu […] biskupa chełmskiego do jednego z Ich Mościów Księży biskupów pisanego, b.m.w.) zaapelował, by wobec hetmana posłużyć się klątwą kościelną. Jednak prymas Radziejowski nie udzielił Ś-emu poparcia i 19 II listownie skrytykował jego wystąpienie, tłumacząc postępowanie hetmana trudną sytuacją finansową armii i zniszczeniem pogranicza po ostatniej kampanii. Ś. wziął udział w obradach sejmu 1692/3 r. Chociaż 29 XII 1693 w Żółkwi spotkał się z hetmanem na obiedzie u króla i królowej, i «dawał [mu] dobre słowo», do zgody między zwaśnionymi nie doszło.
Ś. zwołał na 15 IX 1694 synod diecezjalny w Krasnymstawie; do postanowień tego gremium (ukazały się drukiem w r. 1696) dołączył instrukcję dla spowiedników z terenu biskupstwa chełmskiego, w której wyodrębnił czyny wymierzone przeciw państwu i warunki ich odpuszczenia. Za karygodne uważał przeciąganie sejmów ponad termin i uchylanie się wybranych już posłów od udziału w posiedzeniach sejmowych, a zerwanie sejmu uznał za grzech śmiertelny, który powinien być odkupiony np. przez wystawienie chorągwi. Potępiał także przyjmowanie pieniędzy od rezydentów obcych państw. Przygotowanej na sejm 1695 r. mowy, zawierającej antyhetmańskie akcenty, nie wygłosił z powodu zerwania sejmu, natomiast opublikował ją jako Radę którą miał dać ex nexu et obligatione iuramenti senatorij na sejmie przeszłym […] Stanisław Jacek […] Święcicki… (b.m.w.). Zwracał w niej uwagę na konieczność usprawnienia obrad tak, by posłowie najpierw zajmowali się postulatami królewskimi, a potem pozostałymi sprawami. Narzekał też, że posłowie w senacie zjawiają się «samym wieczorem, kiedy już rozchodzić się z Izby przychodzi». Na posejmowej radzie senatu, 25 II t.r., za podstawowe remedium na problemy Rzpltej uznał «zgodny sejm». Gdy w poł. czerwca w liście do Jabłonowskiego ponowił wcześniejsze oskarżenia, konflikt udało się zażegnać w lipcu dzięki pośrednictwu prymasa; przyjęto to z zadowoleniem na dworze. Ś. będąc stronnikiem króla, postrzeganym zależnie od kierunku polityki Jana III bądź jako zwolennik polityki profrancuskiej, bądź proaustriackiej, nie cieszył się specjalnymi względami królewskimi; był pomijany w awansach i pozostawał wciąż ordynariuszem ubogiej diec. chełmskiej. Prawdopodobnie t.r. dostał królewską nominację na bp. chełmińskiego, ale diecezji nie zdołał już objąć. Prowizja papieska nadeszła w lutym 1696, a stary i schorowany Ś. zwlekał z przeprowadzką. Na konwokacji t.r., po śmierci Jana III, wróciła sprawa konfliktu Ś-ego z hetmanem Jabłonowskim, podniesiono też jego spór ze star. grabowieckim Aleksandrem Łaszczem. W postanowieniach konfederacji, zawiązanej po zerwanym sejmie konwokacyjnym, zobowiązano prymasa Radziejowskiego do poinformowania Stolicy Apostolskiej, w duchu krytycznym wobec senatorów duchownych, o konfliktach między niektórymi biskupami, m.in. Ś-m a dostojnikami świeckimi. T.r. zrezygnował Ś. z opactwa komendatoryjnego w Lubiniu.
Jako bp chełmski Ś. był kanclerzem Akad. Zamojskiej. Tamtejsi profesorowie byli z reguły kanonikami kapit. kolegiackiej w Zamościu, zależnej od ordynata zamojskiego, posiadającego prawo prezenty i dążącego do ograniczenia władzy biskupiej nad tym gremium. Ś., który próbował zreformować podupadającą Akademię, spotkał się ze sprzeciwem zarówno kanoników, jak i ordynata Marcina Zamoyskiego. Po wizytacji kolegiaty na przełomie kwietnia i maja 1678 wydał ostry w sformułowaniach dekret reformacyjny; zalecał szczególnie, aby beneficja obsadzane były tylko akademikami i wikariuszami kolegiaty. Niezadowolona kapituła dopiero w kwietniu r.n. podporządkowała się decyzjom biskupa, lecz równocześnie poskarżyła się na niego do Zamoyskiego. W sporze tym sejmik generalny woj. ruskiego w r. 1680 opowiedział się po stronie kapituły i ordynata. Zamoyski złożył 30 III 1682 skargę do papieża Innocentego XI na Ś-ego, m.in. zarzucając mu, że oskarżył go przed Janem III o próbę zamachu na króla. Nuncjusz O. Pallavicini, któremu papież zlecił rozsądzenie sporu, nakazał biskupowi załagodzenie konfliktu. Na spotkaniu 8 VIII t.r. w Jaworowie z Zamoyskim i delegatami kapituły w obecności króla Ś. zrzekł się pretensji do władzy nad Akademią, ale nie zamierzał ograniczać swojej jurysdykcji nad kapitułą. Ta jednak nie uznawała jego dekretów, a od papieża uzyskała zatwierdzenie swych przywilejów oraz zakaz mieszania się kogokolwiek w sprawy Akademii. Pod koniec kwietnia 1688 dokonał Ś. kolejnej wizytacji kolegiaty i zażądał wyjaśnienia, czy stroną sporu jest Akademia, czy kapituła. W odpowiedzi kapituła uznała się za część Akademii i dopiero po śmierci 17 VII 1689 Zamoyskiego zgodziła się w czerwcu r.n. na realizację dekretów Ś-ego. Do ostatecznego zakończenia sporu doszło 12 X 1695 za pośrednictwem nowego ordynata, Tomasza Zamoyskiego.
Ś. był dobrodziejem zakonów. W r. 1676 sejm zatwierdził jego fundację na dobrach Święcice dla dominikanów obserwantów w Nowej Jerozolimie (Górze Kalwarii). Jezuitom ufundował studium teologiczne w Warszawie, zapisując im dochody ze swych dóbr Trąbki i Naborowo w woj. mazowieckim; fundację tę zatwierdził sejm 1677 r. Chociaż sejm 1678/9 r. uznał, że zostało to wprowadzone «in volumen legum» bez wiedzy posłów i wobec tego jest nieważne, fundacja utrzymała się i Ś. wspomógł ją finansowo jeszcze w r. 1694. W r. 1685 sprowadził jezuitów do Krasnegostawu i osadził przy katedrze; w l. 1686—94 uposażył ich sumą 24 tys. złp. oraz wsiami Worczyn i Puzów, co dało możliwość otwarcia kolegium (zorganizowane ostatecznie w r. 1694). Dbał o rozwój kultu św. Antoniego z Padwy w Radecznicy w ziemi chełmskiej, pozostającej pod opieką bernardynów; w r. 1679 wyznaczył specjalną komisję, która przesłuchała kilkadziesiąt osób w sprawie doznanych tam łask. Zezwolił także w r. 1692 na fundację klasztoru bernardynów w Krystynopolu, dokonaną przez Feliksa Kazimierza Potockiego. Ś. zmarł w nocy z 25 na 26 X 1696 w rezydencji biskupów chełmskich w Skierbieszowie, został pochowany zapewne w katedrze w Krasnymstawie (obecnie nie istnieje); w tamtejszym kościele św. Franciszka Ksawerego (dawniej kościół jezuicki, w l. 1774—1807 katedra) znajduje się jego epitafium.
Enc. katol., XIX; Enc. kośc., XXVII; Encyklopedia Chełma, Chełm 2011 I; Estreicher, XXX; Korytkowski, Prałaci gniezn., IV; Mazur P., Poczet biskupów chełmskich obrządku łacińskiego, Chełm 2012; Niesiecki, VIII; Prokop K. R., Arcybiskupi haliccy i lwowscy obrządku łacińskiego, Biały Dunajec—Ostróg 2010 s. 182, 204—5; tenże, Biskupi kijowscy obrządku łacińskiego XIV—XVIII w., Biały Dunajec—Ostróg 2003; tenże, Rzymskokatoliccy biskupi ordynariusze diecezji na ziemiach ruskich dawnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów, W.—Drohiczyn 2014; Żychliński, VI; — Bąkowa J., Szlachta województwa krakowskiego wobec opozycji Jerzego Lubomirskiego w latach 1661—1667, W. 1974 s. 155—6, 162; Cieślak E., Próby Gdańska pozbycia się podmiejskich ośrodków konkurencyjnych w połowie XVII w., „Studia Gdań.-Pomor.” 1964 s. 119—20; Czarniecka A., Nikt nie słucha mnie za życia… Jan III Sobieski w walce z opozycyjną propagandą (1684—1696), W. 2009; Dębiński K., Chełmska rzymsko-katolicka diecezja obrządku łacińskiego, Kalendarz Lub. 1914 s. 20; Folwarski H., Poczet opatów klasztoru kanoników regularnych w Czerwińsku, „Nasza Przeszłość” T. 6: 1957 s. 39; Gieysztorowa I., Zniszczenia i straty wojenne oraz ich skutki na Mazowszu, w: Polska w okresie drugiej wojny północnej, W. 1957 II; Janas E., Konfederacja wojska koronnego w latach 1661—1663, L. 1998; Kamieński A., Polska a Brandenburgia-Prusy w drugiej połowie XVII wieku, P. 2002; Kaniewski J., Sejm warszawski 1690 (praca doktorska z r. 1997 w Centrum Informacji Nauk. i B. Akad. w Kat.); Kawecki R., Kardynał Michał Stefan Radziejowski (1645—1705), Opole 2005; Kołodziej R., Między sacrum i profanum. O politycznej roli biskupów w czasach Jana III Sobieskiego, w: Staropolski ogląd świata. Kultura staropolska — poszukiwanie sacrum odnajdywanie profanum, Red. B. Rok, F. Wolański, Tor. 2013 s. 289, 293; tenże, „Ostatni wolności naszej klejnot”. Sejm Rzeczypospolitej za panowania Jana III Sobieskiego, P. 2014; Konarski K., Polska przed odsieczą wiedeńską r. 1683, W. 1914; Kozyrski R., Duchowieństwo, kościoły i religia w dokumentach sejmików województwa ruskiego w epoce konfesjonalizacji Rzeczypospolitej Obojga Narodów, L. 2013; tenże, Sejmik szlachecki ziemi chełmskiej 1648—1717, L. 2006; Krakowiak P., Dwa sejmy w 1666 roku, Tor. 2010 s. 230—1, 265; Królik L., Kapituła kolegiacka w Warszawie do końca XVIII wieku, W. 1990; Liedtke A., Zarys dziejów diecezji chełmińskiej do 1945 roku, Pelplin 1994 s. 64; Makarczyk I., Biskupi polscy z zakonu kanoników regularnych laterańskich, „Echa Przeszłości” T. 8: 2007 s. 25, 27, 29—30, 39—46; Marczewski J. R., Dzieje chełmskiej kapituły katedralnej obrządku łacińskiego, L. 2013; Matwijowski K., Jeszcze o poglądach biskupa Stanisława J. Święcickiego na sprawy państwa w czasach Jana III Sobieskiego, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Hist.” T. 116: 1994 s. 15—20; tenże, Pierwsze sejmy z czasów Jana III Sobieskiego, Wr. 1976; tenże, Sejm grodzieński 1678—1679, Wr. 1985; tenże, Senatorowie duchowni wobec spraw państwa w czasach Jana III Sobieskiego (Instrukcja dla spowiedników bpa chełmskiego S. Święcickiego), w: Z dziejów Galicji, Śląska, Polski i Niemiec. Prace ofiarowane Profesorowi drowi Adamowi Galosowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, Red. M. Czapliński i in., Wr. 1994 s. 39—43; Nagielski M., Druga wojna domowa w Polsce. Z dziejów polityczno-wojskowych Rzeczypospolitej u schyłku rządów Jana Kazimierza Wazy, W. 2011; Piwarski K., Między Francją a Austrią. Z dziejów polityki Jana III w latach 1687—1690, Kr. 1933; Przyboś A., Rożek M., Biskup krakowski Andrzej Trzebicki, W.—Kr. 1989; Rybak A., Dzieje ziemi chełmskiej. Kalendarium, Chełm 1998 s. 71, 78; Sawicki J., Concilia Poloniae. Synody diecezji poznańskiej i ich statuty, P. 1952 VII; Stolicki J., Wobec wolności i króla. Działalność polityczna szlachty ruskiej, ukrainnej i wołyńskiej w latach 1673—1683, Kr. 2007; Stołecki K., Sylwetki biskupów chełmskich i chełmsko-lubelskich. Diecezja chełmska, „Nestor” 2011 nr 3 s. 50—1; Stopniak F., Dzieje kapituły zamojskiej, L. 1962 s. 78—9, 119—22; Wagner M., Stanisław Jabłonowski, kasztelan krakowski, hetman wielki koronny, W. 2000; Wielgus S., Życie i publicystyka polityczno-społeczna Stanisława Jacka Święcickiego, biskupa chełmskiego i nominata chełmińskiego (1615—1696), w: Wszystko czynię dla Ewangelii. Księga Pamiątkowa ku czci O. Prof. Hugolina Langkammera OFM, Red. G. Witaszek i in., L. 2000 s. 449—62; Wierzbicki L. A., O zgodę w Rzeczypospolitej. Zjazd warszawski i sejm pacyfikacyjny 1673 roku, L. 2005; Wołonczewski M., Biskupstwo żmujdzkie, K. 1898 s. 76; Wójcik Z., Rzeczpospolita wobec Turcji i Rosji 1674—1679. Studium z dziejów polskiej polityki zagranicznej, Wr. 1976; — Akta sejmiku podolskiego in hostico 1672—1698, Oprac. J. Stolicki, Kr. 2002; Diariusz sejmu nadzwyczajnego 1670 roku, Oprac. K. Przyboś, M. Ferenc, Kr. 2004; Diariusz sejmu zwyczajnego 1672 roku, Oprac. K. Przyboś, Kr. 2007; Elementa ad fontium editiones, VII 17, 78, X 311, 1338; Hierarchia catholica medii aevi, IV 320, V 156; Sarnecki K., Pamiętniki z czasów Jana Sobieskiego, Oprac. J. Woliński, Wr. 1958; Vol. leg., V 369, 467, 488—9, 548, 594, 708, 768, 787; — AGAD: Arch. Branickich z Suchej, rkp. 42/56 k. 36, rkp. 324 k. 11—12, Arch. Publ. Potockich, rkp. 163 T. 3 k. 273—6, 331, Arch. Radziwiłłów, Dz. VI rkp. II—51 k. 59—63; Arch. Kurii Metropolitalnej w Kr.: Acta Actorum Episc., T. 67 k. 14; B. Czart.: rkp. 176 k. 160, rkp. 183 k. 481—5, rkp. 400 k. 56, rkp. 425 k. 449, rkp. 434 k. 769—72, rkp. 1376 k. 614—15, rkp. 1655 k. 44—5, 55; B. Kórn.: rkp. 362 k. 6—7; B. Ossol.: rkp. 339 k. 60—1, rkp. 2999 T. 1 k. 6; Archivio Segreto Vaticano w Rzymie: Proces Consist., vol. 50 k. 604—13, vol. 76 k. 212—21 (mf. w Inst. Archiwów Bibliotek i Muzeów Kość. KUL).
Roman Kawecki